Duiken op Gran Canaria: bootduiken aan de zuidwest kust

In mijn vorige blog post kon je lezen over mijn persoonlijke ervaring met het duiken bij Nautico Dive Academy in Arguineguín op Gran Canaria. Het is dezelfde duikschool als waar ik 16 jaar geleden mijn PADI Divemaster internship deed en ik als Divemaster heb gewerkt. In deze post zal ik meer schrijven over het daadwerkelijke duiken op Gran Canaria. En meer specifiek het bootduiken aan de zuidwest kust van Gran Canaria. Als je liever gaat kantduiken bij het marinereservaat El Cabron in Arinaga, klik dan door naar deze post!

Hier is een kort filmpje over het duiken op Gran Canaria, bij de duikstek Arguineguín reef. Trouwens, je kunt het ook gewoon met Nederlandse ondertiteling kijken, maar die moet je zelf even in jouw YouTube instellingen aanzetten. Vergeet je niet aan te melden voor het kanaal, even op ‘subscribe’ klikken!

Duiken op Gran Canaria: bootduiken aan de zuidwest kust

Gran Canaria kent behoorlijk veel verschillende plekken om te duiken, en de duikstekken zijn eigenlijk om het gehele eiland te vinden. Ik heb enkele jaren terug een artikel geschreven over het duiken bij het beschermd natuurreservaat in Arinaga, El Cabron. Die post werd ook op de website van ‘The Scuba News’ werd gepubliceerd. In deze post zal ik verder ingaan op het duiken op Gran Canaria. En specifiek het bootduiken aan de zuidwest kust van Gran Canaria.

Powered by GetYourGuide

(advertentie)

Duiken met de boot op Gran Canaria is erg relaxed!

Ook al is het duiken bij Arinaga erg mooi, het kantduiken daar, in combinatie met de soms glibberige rotsen, kan het in- en uit de zee gaan wat moeilijker maken. Het is helemaal afhankelijk van de omstandigheden en jouw duikniveau en ervaring. Maar in mijn persoonlijke mening, vind ik bootduiken aan de zuidwest kust de meeste relaxte manier om te gaan duiken op Gran Canaria. Trouwens, misschien vind je het ook leuk om mijn nieuwe post te lezen over waarom duiken een spirituele activiteit is!

 

Duiken bij Arguineguín reef op Gran Canaria
Grombaarzen, oftewel ‘ roncadores’ tijdens bootduiken op Gran Canaria

Nadat ik over de hele wereld heb gedoken, vind ik duiken op Gran Canaria nog steeds geweldig!

Nadat ik als duikinstructrice over de hele wereld heb gewerkt, en ook aardig wat duikreizen heb gemaakt, vind ik het nog steeds geweldig leuk om op Gran Canaria te duiken! Waarom? Het klopt dat men tijdens het duiken op Gran Canaria geen tropische koraalriffen aan gaat treffen. Maar de Atlantische Oceaan heeft erg veel te bieden en zit vol verassingen!


Booking.com


(advertentie)

Een verscheidenheid aan zeeleven tijdens het duiken op Gran Canaria

De vulkanische oorsprong van het eiland heeft kleine grotten, overhangsels en lava stromen gecreeërd. Het unieke landschap biedt nu een thuis aan een grote variatie aan zeeleven, wat je allemaal kunt ontdekken tijdens het duiken op Gran Canaria. Naast natuurlijke riffen, zijn er ook wrakken om te duiken. Ook zijn er enkele kunstmatig aangelegde riffen. Er is zelfs een duikstek die ’the Lost City of Atlantis’ heet!

Wrakduiken bij Gran Canaria
Er zijn verschillende wrakduiken te doen rondom Gran Canaria
Murene bij de duikstek Arguineguin Rif op Gran Canaria
Het vulkanische landschap biedt een thuis aan verschillende vissen en ander zeeleven zoals deze murene

Wat kan voor zeeleven kan ik verwachten tijdens het duiken op Gran Canaria?

Het onderwaterleven dat te zien is tijdens het duiken in Gran Canaria bestaat uit erg veel verschillende vissoorten. Erg indrukwekkend zijn de enorme scholen vis, met name de grombaarzen welke de ‘Roncadores’ worden genoemd in Canarisch Spaans. Maar ook barracuda’s worden soms in erg grote scholen gezien. Denk verder aan octopus, inktvis, sepia, trompetvis, juffertjes, papegaaivis, naaktslakken, murenen en de schattige platvis met de grote ogen, oftewel de ‘wide-eyed flounder’. Je kunt ook allerlei soorten roggen zien tijdens het duiken op Gran Canaria, waaronder pijlstaartroggen, vlinderroggen, ronde roggen en elektrische roggen.

Een rog tijdens het duiken bij Arguineguín Reef op Gran Canaria
Een stekelrog, of pijlstaartrog, verschuild zich onder een rots tijdens het duiken op Gran Canaria.

Met een beetje geluk kun je ook groter zeeleven spotten tijdens het duiken in Gran Canaria

Er is ook een kans om grotere vissen te zien tijdens het duiken aan de zuidwest kust van Gran Canaria. Er komt wel eens wat groter zeeleven voorbij aan deze kant van het eiland. Hoewel je wel wat geluk moet hebben, is het niet onmogelijk om een haai of schildpad te zien. Vorig jaar zagen ze zelfs een Mola mola (Ocean Sunfish of maanvis) en een hamerhaai tijdens het bootduiken op Gran Canaria.

Duiken met engelhaaien op Gran Canaria

Je kunt ook engelhaaien zien, die je waarschijnlijk liggend in het zand aan zult treffen tijdens je duiken in Gran Canaria. De beste tijd om een engelhaai op Gran Canaria te zien is tijdens de Europese wintermaanden, van november tot mei.

Als je van groter zeeleven houdt, vind je het misschien ook leuk om op een bewuste en verantwoordelijke manier walvissen en dolfijnen te gaan kijken voor de kust van Gran Canaria!

Powered by GetYourGuide

(advertentie)

Inktvis, of octopus, tijdens het duiken op Gran Canaria
De kans is erg groot dat je een octopus of inktvis ziet tijdens het duiken op Gran Canaria, en vooral bij Arguineguin Reef

Zijn de Canarische Eilanden minder geaffecteerd bij vervuiling van de oceanen en klimaatsverandering?

In vergelijking met 18 jaar geleden, toen ik als divemaster op Gran Canaria werkte, vind ik dat de kwantiteit aan onderwaterleven hier is toegenomen. Enkele weken geleden was ik aan het duiken op Gran Canaria en ik zag een groep van wel 100 barracuda’s. Uiteraard heb ik ze niet geteld, maar ik denk dat ik niet overdrijf (zie de foto en het filmpje hieronder).

Grote school barracuda´s tijdens het duiken op Gran Canaria
Tel je even hoeveel baracuda’s hier te zien zijn tijdens het duiken in Gran Canaria?

 

 

Duiken in Gran Canaria laat mijn hart glimlachen!

Naar mijn gevoel zijn er meer roggen, octopussen en inktvissen dan jaren terug. Maar ook de grote scholen vissen zijn in omvang gegroeid. Het is iets dat mijn hart echt laat glimlachen. Want helaas zijn we allemaal op de hoogte van de commerciële overbevissing en plasticproblemen die zoveel schade toebrengen aan het leven in de oceaan. Duiken op Gran Canara zorgt er bij mij voor dat ik deze problemen even kan vergeten!

Een grote verscheidenheid aan duikstekken voor het bootduiken bij Gran Canaria

De meeste duikstekken die men doet in de vorm van bootduiken op Gran Canaria bevinden zich tussen de kust van Pasito Blanco en Puerto de Mogán. De meest populaire duikstekken met natuurlijke riffen zijn Pasito Blanco Reef, Arguineguín Reef, Balito Reef en Bahia Blanca.

Kunstmatig aangelegde riffen & duikstekken in het zuiden van Gran Canaria

Er zijn ook een paar kunstmatig aangelegde riffen. Eén daarvan was een experiment van de faculteit marine biologie aan de universiteit van Las Palmas en heeft de afgelopen twintig jaar veel zeeleven aangetrokken. Een ander kunstmatige aangelegde duikstek is ‘de verloren stad van Atlantis’ en is nog vrij nieuw. De duikstek lijkt een beetje op een klein mini onderwatermuseum. Het ligt dicht bij de duikstekken met de scheepswrakken bij Mogan.

Grote school vissen tijdens het duiken bij de Canarische Eilanden
Het zeeleven bij Gran Canaria lijkt over jaren te zijn toegenomen
Zachte koralen in de Atlantische Oceaan bij Gran Canaria
Hoewel er geen tropische koralen zijn in dit deel van de Atlantische Oceaan, kun je wel zachte koralen zien tijdens het duiken op Gran Canaria

Wrakduiken en het zien van een onderzeeër tijdens het duiken op Gran Canaria

Je kunt ook wrakduiken bij enkele duikstekken in dit deel van Gran Canaria. Dicht bij de kust van Puerto de Mogán kun je duiken bij twee verschillende scheepswrakken. Met een beetje geluk kun je ook de onderzeeboot, of submarine, zien rondtoeren tijdens je duik. Dit maakt het duiken bij deze duikstek best een unieke ervaring. Zorg ervoor dat je naar de toeristen in de onderzeeër zwaait, zodat je er blij uitziet op iemands vakantiefoto, LOL!

Powered by GetYourGuide

(advertentie)

Meer wrakken om te duiken in het zuiden van Gran Canaria

Vlak voor de kust van el Pajar, ook wel ‘la Bahia del Pajar’ genoemd, ligt een duikstek genaamd ‘het Russische wrak’. Helaas is het scheepswrak voor een groot deel vernietigd en kun je het wrak niet meer binnendringen tijdens je duik. Er bevinden zich echter nog wel grote stukken van het wrak. En dit heeft een overvloed aan zeeleven aangetrokken, wat het nog steeds een leuke stek om te duiken maakt. Meestal zijn hier grote scholen vissen en roggen te zien.

En, last but not least, er is ook een kleine duikstek met een wrak van een zeilboot die op een diepte van ongeveer 30 meter ligt. Ik zag hier onlangs een indrukwekkende enorme school barracuda’s!

Duikstek van de kleine zeilboot bij Gran Canaria
Het wrak van deze kleine zeilboot is een diepe duik en trekt behoorlijk wat vis aan!
Indrukwekkende school barracuda's bij de zeilboot duikstek op Gran Canaria
Barracuda´s bij de duikstek van het kleine zeilbootje op Gran Canaria

Voordelen van het bootduiken aan deze kant van Gran Canaria

Behalve dat het gewoon heel relaxed is om te genieten van een mooie boottocht voordat je jezelf in de zee rolt, zijn er meer voordelen van duiken aan deze kant van Gran Canaria. Allereerst kan het El Cabron marine reservaat in Arinaga erg druk worden. Soms moet je in de rij staan bij de het entree punt.

Duiken in het zuiden van Gran Canaria vindt meestal plaats in kleine groepen

Bij het bootduiken op Gran Canaria is er meestal maar één duikschool tegelijk op een bepaalde duikstek. Hoewel het zelden voorkomt, kan er een duikboot van een andere duikschool op dezelfde duikstek zijn. Dan nog zijn dit vrijwel altijd kleine boten en vindt het duiken hier in kleine groepen plaats. Je hebt de duikstek dus vrijwel voor jezelf!

Wat voor boot gebruikt men voor het duiken op Gran Canaria?

Er worden vooral gedoken met zodiac boten in het zuiden van Gran Canaria. Sommige duikscholen maken gebruik van een ander soort boot.

 

 

Hoe ver zijn de duikstekken gelegen vanaf de kust van Gran Canaria?

De meeste duikstekken in het zuiden van Gran Canaria bevinden zich op 10 tot 20 minuten varen. Sommige liggen een beetje verder weg, maar het is natuurlijk ook afhankelijk van waar je vertrekt. De meeste duikstekken in het zuiden van Gran Canaria bevinden zich zo’n beetje tussen Pasito Blanco en Puerto de Mogán.

Ben je op tijd terug voor lunch als je gaat bootduiken in Gran Canaria?

De duikboot vertrekt meestal met dubbele tanks voor de ochtendduiken en de duikflessen worden op de boot tijdens het surface interval verwisseld. Als je aan de zuidwest kust van Gran Canaria gaat duiken, ben je op tijd terug om te lunchen met je gezin of niet-duikende reisgenoot.

Wat is de watertemperatuur in Gran Canaria en wat voor pak moet ik aan tijdens het duiken?

De watertemperatuur rond Gran Canaria gaat van 19°C in de winter tot ongeveer 23°C in de zomer. Vrijwel iedereen duikt in een wetsuit (nat pak). Je kunt op Gran Canaria het beste in en een 7 mm pak duiken, vooral in de wintermaanden. Maar sommige duiken ook in een 5 mm pak in de zomer, of in een droogpak in de winter. Om warm te blijven tijdens je duik, kun je ook een neopreen muts opzetten of handschoenen aantrekken. Of houd je voeten lekker warm met duiksokken (advertentie, link naar Amazon)

 

Wrak van een kleine zeilboot bij de Canarische Eilanden
Er zijn verschillende wrakken te duiken bij Gran Canaria

Is het beter om te gaan bootduiken of kantduiken op Gran Canaria?

Als je kijkt naar de logistiek, het comfort en de verscheidenheid aan duikstekken, is bootduiken een geweldige manier om te duiken op Gran Canaria. Dit geldt met name wanneeer je met een niet-duikende partner of gezinsleden die niet duiken, reist. Als je het meeste uit je vakantie op Gran Canaria wilt halen, bespaar je tijd door te gaan bootduiken in plaats van kantduiken als je in het zuidwesten van het eiland verblijft. Want de kantduikstekken bevinden zich aan de andere kant van het eiland en daarvoor moet je langer rijden.

Powered by GetYourGuide

(ad)

Met kantduiken op Gran Canaria ben je meer tijd kwijt op (als je in het zuidwesten van het eiland verblijft)

El Cabron bij Arinaga biedt duiken in een beschermd marine reservaat en bij Sardina del Norte kun je ook verbazingwekkend mooi duiken. Maar je moet voor die duikstekken op Gran Canaria wel bijna een volledige dag uittrekken om daar te gaan duiken. Houd er ook rekening mee dat je voor bepaalde duikstekken een ervaren duiker moet zijn. Bij Arinaga kan het waaien en er kunnen golven zijn, en je gaat het water in over de (soms gladde) rotsen.

Barracuda's en het wrak van een kleine zeilboot in de Atlantische Oceaan
Niet het beste zicht deze dag, maar heel veel barracudas!

Mijn conclusies over het duiken, en het bootduiken, op Gran Canaria

Persoonlijk vind ik het heerlijk om op een boot te zitten en een beetje over de prachtige Atlantische Oceaan te cruisen, genietend van het uitzicht over het eiland. Om jezelf dan in het blauwe te laten rollen, voordat je met de ankerlijn afdaalt naar je duikstek, is voor mij een erg ontspannen manier van duiken. Er is een verscheidenheid aan duikplekken aan deze kant van Gran Canaria. Zelf ben ik vooral onder de indruk van de enorme scholen vissen en het aantal scheepswrakken dat hier te duiken is. Je bent op tijd terug voor lunch, er zijn niet veel duikers op dezelfde duikstek en de omstandigheden zijn meestal geweldig voor duikers van elk niveau.



Booking.com

(Advertentie)

Elke duiker is anders, en voor een duikvakantie raad ik bootduiken en kantduiken aan

Het hangt natuurlijk allemaal een beetje af van je persoonlijke voorkeur, duikniveau en je duikervaring. Er is ook een groot verschil of je gewend bent om wekelijks in Nederland te duiken, of dat je net je Open Water Diver Cursus in Thailand hebt gedaan. Maar als je puur voor een duikvakantie komt en niet vergezeld wordt door niet-duikers, zou ik een beetje van beide plannen: bootduiken en kantduiken.

Je kunt ook langer dan een week naar Gran Canaria gaan om te duiken

Ik kan zelfs aanraden om langer dan een week te blijven. Want je zult je niet snel vervelen als je van plan bent om te gaan duiken op Gran Canaria. Er valt hier veel te ontdekken, maar sla zeker het bootduiken aan de prachtige zuidwestkust niet over! Of ga walvissen en dolfijnen kijken op een milieuverantwoorde manier!

Grote scholen grombaarzen, of roncadores, in de wateren van de Canarische Eilanden

Tip! Ga duiken met Nautico Dive Academy op Gran Canaria

Ik kan je aanraden om je duiken op Gran Canaria te boeken met de Nederlandse duikschool Nautico Dive Academy in Arguineguín. Er hangt een hele gezellige sfeer en misschien blijf je naderhand nog even hangen om bij te kletsen over de duiken die je die dag hebt gedaan.

De duikschool is ontzettend gezinsvriendelijk. Het is een geweldige plek om een ‘Discover Scuba Diving’ te doen, om voor je kinderen een ‘Bubble Maker’ in het privézwembad te boeken, of om je ‘nog niet duikende reispartner’ een ‘Open Water Diver Cursus’ te laten starten. Meer informatie is te vinden in de blogpost die ik geschreven heb over deze Nederlandse duikschool in Arguineguín op Gran Canaria of op https://nauticodiving.com/.

Duikers tijdens een duikcursus

Meer aanbevelingen en tips voor jouw (duik)vakantie naar Gran Canaria

Lees verder voor wat praktische reisinformatie voor je vakantie of duikreis naar Gran Canaria. Ik zal een paar tips delen over waar te verblijven en andere activiteiten die je kunt doen  op Gran Canaria (ad) op dagen dat je niet duikt, of voor niet-duikers als reispartners.  Ik ben bezig met meer blog posts over Gran Canaria, maar hier is alvast wat praktische informatie.

Powered by GetYourGuide

(advertentie)

Waar te verblijven tijdens je duikvakantie op Gran Canaria?

Er is een grote verscheidenheid aan accommodaties voor jouw verblijf als je van plan bent om op Gran Canaria te gaan duiken. De bekende toeristische plaatsen bieden hotels, appartementen en andere vakantiehuizen in Puerto Rico, Playa del Inglès en Meloneras in Maspalomas. Maar er zijn ook kleinere, rustigere plaatsen met pensions, hostels, plattelandstoerisme en zelfs campings op Gran Canaria. Ik raad wel aan om een auto te huren als je voor één van de laatste opties kiest.

Als je graag de Canarische dorpssfeer wilt ervaren en dicht bij de kust wilt verblijven, maar niet graag in een massale toeristische badplaats verblijft, kan ik je aanraden om in Arguineguín te verblijven!

Playa de Arguineguín op Gran Canaria
Het strand van Arguineguín is normaal erg rustig

Verblijf in Arguineguin tijdens je duikvakantie op Gran Canaria

Arguineguín was oorspronkelijk een vissersdorpje. Hoewel het wat toeristischer is geworden over de jaren, voelt het nog steeds aan als een Canarisch dorp. Er zijn kleine straatjes, veel terrasjes om iets te drinken of te eten en op het rustige hoofdstrand waait altijd een lekker zeebriesje. Arguineguín is een naam van de Guanches, de inheemse bevolking van Gran Canaria. Men zegt dat het betekent: kalme zee, warme bries. En dat is wat je hier zult ervaren.

Arguineguín is een leuke plek om na je duiken op Gran Canaria wat te relaxen

Er zijn enkele kleine natuurlijke stranden, natuurlijke zwembaadjes en kunstmatige stranden verspreid door Arguineguín. Het dorp strekt zich naar beide kanten verder uit. Aan de ene kant kun je ongeveer 2 km doorlopen naar het veel grotere strand van Patalavaca, en aan de andere kant is een nieuw wandelpad naar El Pajar, waar ook een gloednieuw resort te vinden is (advertentie).

Je kunt binnenkort mijn aankomende blogpost over Arguineguín lezen. Gebruik onderstaande zoekadvertentie om je accommodatie met Booking te boeken (ik ontvang een kleine commissie op je aankoop). Of klik hier als je liever via Agoda boekt.


Booking.com

Arguineguín is een authentiek visserdsdorpje.
Arguineguín heeft haar charme van een authentiek vissersdorpje niet verlopen. Een volledge blog posts met accommodatie tips is binnenkort beschikbaar op Splashpacker!

Hotels in Arguineguín: van voordelige budgetkamers, charmante 3* hotels tot luxe 5-sterren resorts

In Arguineguín is een verscheidenheid aan accommodaties voor elk type vakantie is. Van simpele kamers voor €50,- per nacht in het dorp zelf, tot kamers van meer dan €300,- in luxe 5* resorts een paar kilometer buiten ‘La Playa del Aruineguín’. Maar ook tussenliggende opties.  Meld je aan voor mijn mailinglijst of blijf op de hoogte van de komende blogpost over Arguineguín. Je kunt je accommodatie ook vinden door onderstaande kaart te gebruiken, ik ontvang een klein percentage aan commissie op je aankoop via onderstaande kaart.



Booking.com

Luchthaven transfer naar jouw hotel op Gran Canaria

Om vanaf de luchthaven bij je accommodatie te komen, kunt je een privé taxi vooraf boeken of de openbare bus nemen. Je kunt ook een auto huren op de luchthaven. De openbare bus kost ongeveer € 5,- p.p. naar Arguineguin. Houd er rekening mee dat je waarschijnlijk wel moet wachten, kijk voor actuele informatie hier op de website van de lokale busmaatschappij Global. Je kunt ook vooraf een privé luchthaventransfer naar je hotel op Gran Canaria boeken. De prijs voor een privé taxi vanaf de luchthaven is rond de €50,-.

Powered by GetYourGuide

(advertentie)

Andere excursies en dagtochtjes, behalve duiken, op Gran Canaria

Als je op zoek bent naar andere dingen om te doen naast het duiken op Gran Canaria, zul je je niet snel vervelen. Of misschien reis je met gezelschap, of een partner, die niet gaat duiken op Gran Canaria. Er zijn veel dingen om te doen op Gran Canaria, van boottochtjes en andere watersport-excursies tot dagtochtjes in de bergen, musea en attractieparken. Je kunt ook gaan wandelen in de bergen, golfen, fietsen of surfen en kajakken. Het is ook een leuk idee om een dagje in Las Palmas door te brengen.

Boek je excursies en duiken op Gran Canaria vooraf met Get Your Guide

Het boeken met Get Your Guide is erg handig! Meestal kun je nu je excursie of het duiken op Gran Canaria al boeken, en pas drie dagen voordat deze activiteit plaatsvindt, betalen. Ook kun je vaak nog tot 24 uur voor aanvang van de excursie annuleren. Lees wel even de voorwaarden voordat je boekt, en klik hier voor een overzicht met alle dingen te doen op Gran Canaria (ad).

Powered by GetYourGuide

Vlucht aanbieding voor jouw duikvakantie naar Gran Canaria

Gebruik 12go.com om je voordeligste vlucht naar Gran Canaria te vinden. Ze scannen alle beschikbare vluchten zodat je de beste optie en aanbieding voor jou uit kunt kiezen. je. Ik heb de link alvast voor je ingesteld voor vertrek vanaf Amsterdam, maar je kunt ook een andere luchthaven van vertrek kiezen. Ook bij 12go.co verdien ik een kleine commissie op je aankoop.

Powered by 12Go Asia system

 

Blijf op de hoogte voor meer informatie dan duiken op Gran Canaria

Blijf op de hoogte door je aan te melden voor mijn e-mail lijst of volg Splashpacker op YouTube. Je kunt Splashpacker ook volgen op Facebook, Instagram, TikTok or LinkedIn. Je kunt hier meer informatie vinden over het duiken en reizen op de Canarische Eilanden, ook over het werken als een duikinstructeur (of duikinstructrice) in verschillende landen over de hele wereld en hier over Safety Stop boek.

Splashpacker is een blog dat zich focust op duiken en reizen, met de voorkeur op een milieubewuste manier.  Het steunen van de lokale bevolking, milieubewuste accommodaties en bedrijven, en duikscholen die actief bijdragen aan het behoud van de oceanen, krijgen altijd de voorkeur op Splashpacker. Verder ben ik zelf een solo reiziger en werk ik sinds 2006 in het buiteland. Dus ik schrijf ook wel over alleen reizen als vrouw. Je kunt hier meer lezen over mij. 

Je kunt je hieronder aanmelden voor mijn e-mail lijst.

Als een associate met Amazon, Get Your Guide, Booking, Agoda, Bol, and 12go, verdien ik op in aanmerking komende aankopen via de links in deze blogpost.

Het wrak van een kleine zeilboot in de Atlantische Oceaan.
Er zijn leukere wrakken te duiken op Gran Canaria. waar ik in een toekomstige post meer over zal schrijven of foto´s van zal delen :-)

Een schelp tijdens het duiken op Gran Canaria

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.